Waarom en hoe kun je brood bakken met stoom?
Basis Het bakken van je brood Mijn brood...? Veelgestelde vragen

Waarom en hoe kun je brood bakken met stoom?

Soms lees je in een recept dat je het brood met stoom moet bakken. Maar waarom bak je met stoom? En hoe krijg je eigenlijk stoom in je oven (wanneer je geen stoomoven hebt)? In dit artikel leer je de waarom, de hoe en wat extra informatie over bakken met stoom.

Een brood bakken met stoom, waarom?

Hoewel je een brood prima kunt bakken zonder stoom, geeft het gebruik van stoom tijdens het bakken en nog beter eindresultaat. Welke functies de stoom onder andere heeft leg ik hieronder per punt uit.

Het vroegtijdig drogen van de korst tegengaan

Wanneer je een brood in de oven zet komt het deeg vanzelfsprekend in een warme omgeving te staan, hierdoor gaat de gist ineens heel snel werken (tot een bepaalde temperatuur, dan raakt de gist inactief).

Een betere ovenrijs door het uitstellen van korstvorming

Normaal gesproken is de lucht in de oven relatief ‘droog’. Wanneer je een brood in je oven zet en de lucht in de oven droog is zal de korst van het brood snel vormen. Hierdoor krijgt het brood niet lang genoeg de tijd voor de ‘ovenrijs’. Daardoor zal de hoogte van het brood beperkt blijven (ondanks de nog actieve gisten).

Wanneer je bakt met stoom (een relatief hoge luchtvochtigheid in de oven) ontstaat er een beschermende ‘gel-achtige’ laag op de buitenkant van het brood. Dit zorgt er voor dat de buitenkant van het brood flexibel blijft en dat het brood voldoende tijd krijgt voor de ‘ovenrijs’. Daarna zal er korstvorming plaatsvinden en zal het brood niet meer verder rijzen.

Tekst gaat verder onder de foto.

Waarom en hoe kun je brood bakken met stoom?
Waarom en hoe kun je brood bakken met stoom?

Een relatief lage korsttemperatuur die verbranding tegengaat

Stoom in de oven zorgt voor een ‘gel laagje’ op de buitenste kant van de nog niet gezette korst. Dit zorgt er voor dat de korst gedurende het eerste deel van de baktijd relatief koel blijft. Op deze manier kun je op een relatief hoge temperatuur bakken zonder dat het brood verbrand. Zet nu niet heel enthousiast je oven zo warm als hij kan, maar probeer op te bouwen en het randje op te zoeken. Het is jammer als je brood er toch zwart uit komt…

Zorgen voor een dunne en knapperige korst

Omdat de korst niet snel zet ontstaat er een dunnere en knapperige korst. Waar bij een dikkere korst het vocht tijdens het afkoelen in de korst trekt (omdat het nergens heen kan), kan bij een dunnere korst het vocht door de korst makkelijker naar buiten. Dit zorgt er voor dat de korst minder snel verzadigd zal raken door het vocht uit de binnenkant. Langer een knapperige korst dus!

Uitzondering op de regel: ‘Rijke’ broden met veel melk/boter/suikers etc. bak ik vaak op een temperatuur van rond de 180 tot 200 graden. De suikers in het deeg zorgen voor een snelle kleuring en eventuele makkelijke verbranding van het brood. Ook krijgen rijke degen vrijwel nooit een ‘harde & knapperige’ korst. De ingrediënten hebben veel invloed op hoe de korst zet.

En hoe krijg je dan stoom in je oven om brood te bakken met stoom?

Er zijn verschillende manier om stoom in je oven te krijgen. Ik ga er in dit geval even vanuit dat je geen stoomoven hebt. Wanneer je die hebt kun je de handleiding van de oven volgens om stoom in de oven te krijgen.

Kokend water in een braadslede / oven geschikte schaal gieten

De makkelijkste (en goedkoopste) manier om stoom in de oven te krijgen is door er iets in te zetten dat je al hebt. Dit kan bijvoorbeeld een braadslede of ovenschaal zijn. Belangrijk is dat je zoveel mogelijk massa in de oven zet dat mee kan verwarmen. Hoe meer oppervlakte er is om in contact te komen met het water, hoe sneller de stoomontwikkeling zal zijn.

Zelf gebruik ik een braadslede die ik mee verwarm in de oven. Daarna giet ik direct van uit een waterkoker kokend water in de slede (even een handdoek op het glas leggen ter bescherming). Om een nog betere stoomontwikkeling te krijgen kun je bijvoorbeeld lavastenen in de braadslede mee verwarmen. Er is dan nog meer oppervlakte om in contact te komen met het water, bovendien geleiden deze stenen heel goed de warmte. Bij deze manier van stoom maken is het belangrijk dat je oven een goede afdichting heeft (dus geen kapotte of uitgedroogde rubbers).

Wanneer het brood niet meer verder rijst in de oven kun je het geen dat je hebt gebruikt voor de stoom (schaal/braadslede) uit de oven halen. Laat hierbij even goed de stoom ontsnappen, de korst krijgt de resterende baktijd de kans om de korst te drogen.

Belangrijk: Zorg dat de tool die je gebruikt voor de stoom (waar je het water in giet) tegen hoge temperatuurschokken kan!

De plantenspuit aan het werk zetten

Voor broden waarbij ik weinig stoom nodig heb (bijvoorbeeld voor zachte bollen) gebruik ik een plantenspuit met heet water. Ik schuif de plaat met de bollen in de oven, doe de ovendeur bijna helemaal dicht en spuit dan een stuk of 10 keer met een plantenspuit royaal tegen de zijkanten van de oven. Ook het verwarmingselement zorgt voor een snelle verdamping van het water. Ook bij deze manier van stoom maken is het belangrijk dat je oven een goede afdichting heeft (dus geen kapotte of uitgedroogde rubbers)

Bakken in een gietijzeren pan of aardewerk schaal

De meeste effectieve en makkelijke manier is het bakken in een gietijzeren pan of een aardewerk schaal (zoals mijn Emile Henry Broodbakbol). Zelf ben ik grote fan van de Broodbakbol of cloche om mijn desem- en vloerbroden in te bakken. Er zijn geen hoogstaande randen zoals bij een gietijzeren pan zodat er weinig kans is op het verbranden van je vingers. Je kunt ook een pan op de kop zetten en het deksel als de bodem gebruiken, het is dan wel belangrijk dat de handvaten aan de zijkant van de pan zitten, niet aan de bovenkant.

Een pan of cloche zorgt voor een soort ‘oven in een oven’, net zoals bijvoorbeeld een Römertopf of andere aardewerk schaal. De stoom die uit het brood komt kan goed vastgehouden worden door de pan of schaal. Bovendien zorgen deze hulpmiddelen voor een egale warmteverdeling en het lang vasthouden van warmte. Dit helpt mee voor een optimaal bakresultaat.

Haal op ongeveer 2/3e van de baktijd het deksel van de pan/schaal en laat goed de stoom ontsnappen. Nu krijgt de korst de kans om mooi te drogen.

De onderkant van een broodbakbol in de laatste fase van het bakken.
De onderkant van een broodbakbol in de laatste fase van het bakken.

Als je een goed brood bakt met stoom, waarom laat je dan de stoom vrij tijdens het bakken?

Als je met stoom gaat bakken, waarom zou je dan (met zoveel voordelen) alsnog de stoom laten ontsnappen tijdens het bakken van je brood? Goeie vraag… Wanneer je (te) lang met stoom bakt kunnen de positieve effecten van de stoom juist weer omgezet worden naar nadelen. Zo heb je bij de goeie duur een mooi knapperige dunne korst, maar wanneer je te lang bakt heb je bijna geen korst of zitten er blaren op je korst. Ook is de korst weer snel zacht of kleurt je brood niet mooi. Het belangrijkste is om gedurende de eerste 10 tot 15 minuten (bij brood dat direct in de oven staat) stoom in de oven te houden. Wanneer je op een ‘oven in oven’ manier bakt (zoals in een pan of cloche) haal je de laatste fase van het bakken het deksel er af.

Delen:

Foutje gevonden?

Je kunt het mij laten weten zodat ik het kan bijwerken 🙂 Geef een foutje door.

Soortgelijke berichten

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *